Mensen met ernstige rekenproblemen en dyscalculie lopen in het dagelijks leven tegen problemen aan waar anderen zich niet van bewust zijn. Denk bijvoorbeeld aan het niet vlot met geld kunnen omgaan bij het afrekenen van boodschappen, het niet goed kunnen gebruiken van de NS-borden met spoortijden en problemen met klokkijken.
Wanneer dyscalculie niet tijdig herkend wordt, kan er een verkeerd beeld ontstaan van de capaciteiten van de leerling en de achtergrond van de rekenproblemen. Het kind ervaart onnodig veel problemen bij het rekenen, maar ook bij andere vakken zoals aardrijkskunde of economie. Hierdoor kan frustratie en onzekerheid ontstaan bij de leerling, wat een negatief zelfbeeld of faalangst tot gevolg kan hebben.
Dyscalculie is een rekenstoornis waarbij het gaat om ernstige en hardnekkige problemen met het leren en vlot/accuraat oproepen en/of toepassen van reken-wiskundekennis (feiten/afspraken). De ernstige rekenproblemen worden niet veroorzaakt door een gebrek aan intelligentie of een ontoereikend onderwijsaanbod.
Kinderen met dyscalculie lukt het niet om basale rekenvaardigheden te automatiseren. Om eenvoudige sommen uit te rekenen heeft de leerling veel tijd nodig of wordt er blijvend op de vingers geteld, ondanks adequate remediering.
De definitie van dyscalculie geeft net als bij dyslexie een beschrijving van de problemen en noemt geen oorzaken of verklaringen.
De classificatie van dyscalculie vindt plaats aan de hand van drie criteria.
Ten eerste moet er sprake zijn van een discrepantie tussen de potentiële mogelijkheden (capaciteiten) en de rekenkennis van de leerling. De resultaten op het gebied van rekenen rijmen niet met de resultaten op de andere vakgebieden.
Ten tweede wordt gekeken naar de mate van achterstand. Aan het eind van de basisschool heeft de leerling ten minste twee jaar achterstand op het gebied van rekenen. Ook is vaak te zien dat de leerling al op jonge leeftijd moeite had met het (voorbereidend) rekenen.
Ten slotte moet er sprake zijn van didactische resistentie. Ondanks gerichte hulp van een gespecialiseerde remedial teacher is er weinig progressie te zien op het gebied van rekenen.
Voordat een onderzoek naar dyscalculie kan plaatsvinden, wordt de school gevraagd om gegevens aan te leveren. Het gaat om de toetsresultaten, een recente analyse van een rekentoets, de handelingsplannen voor rekenen en een vragenlijst met betrekking tot rekenproblemen en dyscalculie.
Aan de hand van deze gegevens wordt bepaald of een leerling in aanmerking komt voor onderzoek naar dyscalculie. Soms kan het zijn dat de didactische resistentie nog onvoldoende is aangetoond. De school krijgt dan adviezen voor de begeleiding van de leerling op het gebied van rekenen.
Er kan ook voor gekozen worden om wel onderzoek te doen naar de rekenproblemen, maar niet naar dyscalculie. Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn wanneer de problemen niet ernstig genoeg zijn, of wanneer er geen discrepantie gevonden is tussen de andere vakgebieden en het rekenen. Zo'n onderzoek bestaat meestal uit een capaciteitentest en aanvullend onderzoek naar de rekenvaardigheid, met als doel handelingsadviezen voor school en ouders.
Wanneer er wel het vermoeden bestaat van dyscalculie, wordt een onderzoek opgestart. Het onderzoek wordt uitgevoerd door een gespecialiseerd adviseur leerlingenzorg (orthopedagoog / GZ-psycholoog). Een onderzoek naar dyscalculie wordt uitgevoerd bij kinderen vanaf groep 6.
De adviseur start met een intakegesprek met ouders en school. Direct na het intakegesprek vindt het eerste gedeelte van het onderzoek plaats. Het totale onderzoek bestaat uit een intelligentieonderzoek, uitgebreid onderzoek naar de rekenvaardigheden en een observatie van de rekenles.
Daarnaast wordt, afhankelijk van het kind, gekeken naar aandacht en planning, geheugen en/of zelfbeeld. Het onderzoek is gericht op belemmerende en de compenserende factoren om zo inzicht te krijgen in de onderwijsbehoeften en om te komen tot een gedegen handelingsadvies voor de begeleiding in de klas. Wanneer dyscalculie geconstateerd wordt, wordt er ook een dyscalculieverklaring afgegeven.
Voor meer informatie over een onderzoek naar ernstige rekenproblemen of dyscalculie kunt u een e-mail sturen naar Mariëlle van den Hombergh: m.v.d.homberg@pnb-zorg.nl.
Telefonisch is deze adviseur te bereiken op nummer: 085 - 878 11 70